Landgoed 't Holthuis: Vleermuisparadijs aan oude postweg 

 

Verscholen tussen het geboomte herbergt de driehoek Hengelo - Enschede - Oldenzaal een schat aan landgoederen. Pak de fiets en trek een dag uit voor een rondje om het vliegveld. Of trek de wandelschoenen aan en ga te voet op ontdekkingstocht in de groene gordel vol verrassingen

 

Naam: Het Holthuis 
Plaats: Weerselo (ten zuidwesten van Oldenzaal)

In beheer sinds: 1986 
Oppervlak: 105 ha Bijzonderheden: 
Een gaaf Twents landgoed waar loof- en naaldbossen, gras- en bouwland elkaar afwisselen.
De Deurningerbeek, met voor een deel de natuurlijke oeverbegroeiing, doorsnijdt het landgoed.

 

 

Historie over erve " 't Holthuis".

 

Het erve " 'T Holthuis is al zeer lang bekend. In 1475 wordt het in een schattingsregister beschreven als "Holthus". Ook is bekend dat in 1675 4 personen van dit erf hoofdgeld moesten betalen, hetgeen op een redelijke welstand duidt. Behalve deze twee jaartallen zijn er momenteel, na een globale verkenning geen nader historische gegevens van " 't Holthuis" bekent. Gezien echter de ouderdom van deze erve is het zeer wel moge­lijk dat zich in archieven toch nog verdere historische gege­vens bevinden.

" 't Holthuis" werd in 1986 verworven door aan koop van de heer A. Ledeboer nadat ca. 30 ha van het landgoed aan uitbrei­ding van het vliegveld Twente was verloren gegaan. Ook in het verleden hebben diverse uitbreidingen van het vliegveld het landgoed verkleind.

 

Cultuur historie:

Vanuit cultuurhistorische oogpunt zijn er en aantal interes­sante zaken van " 't Holthuis" te vermelden.


Allereerst is globaal gezien het westelijk deel van " 't Holthuis" te karakte­riseren als een redelijk gaaf voorbeeld van een esnederzettingenlandschap met een losse structuur. Het bouwland is geconcentreerd op kleinere essen, van elkaar gescheiden door lagergelegen graslanden en beekdalen. Deze versneden esstructuur zet zich vanuit " 't Holthuis" in noordwestelijke richting voort. De bewoning is verspreid rond de afzonderlijke bouwlanden. Rondom de, door lager gelegen graslanden van elkaar gescheiden essen lag de heide. Deze is op " 't Holthuis" grotendeels ontgonnen tot bos en enkele gedeelten tot cultuurland. Het niet ontgonnen gedeelten heide heeft zich spontaan tot bos ontwik­keld.

 

Van het oude cultuurlandschap zijn ook nog tal van veldnamen bekent.

Van een aantal van deze veldnamen volgt hieronder een verklaring:

- De Braok: een hoog bouwland aan de noordzijde, waarnaast een "mos" ligt:

  een laaggelegen grasland waar vroeger schadden werden gestoken die dienden  om het bouwland te bemesten. Deze "mos" bestond    uit twee percelen:

- "t Nieje Laand:

- De Vilsker: deze naam is afgeleid van het werkwoord villen in de (Twentse)

  betekenis van iets ergens moeilijk af kunnen halen. Het hooi was hier waarschijnlijk moeilijk te oogsten vanwege de lage, drassige grond. De wal die dit lage grasland omgeeft heet 'n Vilskerwal.

- 'n Spanjerskaamp: een es gelegen in het noordwesten van het reservaat, genoemd naar de familie Spanjer.

- 'n Heetkaamp: ligt ten noordwesten van de boerderij " 't Holthuis". Vroeger lag het tegen de heide aan, vandaar de naam; "heet" is namelijk heide.

- De Kooweer en de Kalverweer: koeweide en kalverweide, beide vanzelfspre­kende namen; de kooweer is een zeer oude veldnaam die al heel vroeg in oude akten genoemd wordt.

- 'n Hulskaamp, 't Koksveld, de kosmaten: oude veldnamen die hun naam te danken hebben aan de "wönner" zuidelijk van deze boerderij " 't Holthuis".

  Ook noordwestelijk van deze boerderij woonde een wönner. Een wönner was een  hofhorige of kleine pachtboer.

- 't Oale Hoes: de plaats waar vroeger een boerderij gestaan heeft; deze plaats is nog herkenbaar door het voorkomen van enkele grote lindebomen.

- 'n Smellinkskaamp en 'n Diekkaamp: bouwland waarschijnlijk genoemd naar de  gebruiker.

- 't Schaddenveld: heide waar de diverse soorten plaggen werden gestoken.

- de Vleujweern is een veldnaam die genoemd wordt voor het gedeelte zuidelijk  van 'n Spaanjerskaamp. Het duidt op grasland dat door afdamming van de beek bevloeid werd om zodoende van het vruchtbare slib te kunnen profite­ren. De plaatsaanduiding voor deze veldnaam is echter twijfelachtig.

 

Typering van het landschap:

" 't Holthuis" bestaat uit een afwisseling van bossen en cultuurgebieden. Het geheel wordt door sneden door de fraai kronkelende Deurningerbeek. Centraal op het landgoed liggen de boerderij " 't Holthuis" met enkele opstallen en vier woningen. Langs de beek liggen diverse dekzandruggen die al lange tijd als bouwland in gebruik zijn en een dik esdek bezitten. Veelal zijn deze essen omgeven door met zwaar eikenhout begroeide wallen. Verspreid liggen een aantal graslanden waarvan sommige door stagnatie van grondwater en

plaatse­lijke kwel vooral in de winter en het voorjaar erg nat kunnen zijn. Enkele van deze natte graslanden hebben een kruidenrijke vegetatie. Het gras- en bouwland maakt 45% van de totale oppervlakte uit.

De huidige bosgebieden zijn grotendeels heidebebossingen vanaf het begin van deze eeuw. Ze bestaan voornamelijk uit vrij gevarieerd Eiken-Berkenbos met plaatselijk enkele heidefragmenten; daarnaast ook gemengd loof-naaldbos en enkele delen Douglas, Fijnspar en Japanse Lariks. Botanisch het meest interessant is het beekbegeleidende bos. Dit gevarieerde loofbos met hoofdza­kelijk Eik bevat een wat rijkere bodemvegetatie met onder meer Grootbloemige muur, Valse salie, Groot springzaad, Look-zonder-Look en bosanemoon. Daar waar kwel optreedt of grondwater stagneert, komt meer of minder goed ontwik­keld Elzenbroekbos voor.

Op het landgoed komen een aantal fraaie boom- en houtwallen voor, evenals een tweetal, overigens weinig impone­rende lanen. Het bos, de houtwallen en lanen omvatten ca. 54% van het landgoed.

De van oost naar west over het landgoed stromende Deurningerbeek heeft een nog natuurlijk karakter met een plaatselijke sterk meanderende loop. Boven­dien is de biologische waterkwaliteit goed. Op het landgoed monden enkele kleine beekjes, met een deels natuurlijke karakter in de Deurningerbeek uit.

Het geheel vormt een zeldzaam geworden, grotendeels ongeschonden, natuurlijk laaglandwetenschappelijke waarde.

Aan de noordkant van het eigenlijke landgoed liggen twee "losse" percelen. De meest noordelijke bestaat uit een reliëfrijk grasland met een beekloopje en bos, waaronder een goed ontwikkeld Elzenbroekbosje, Het andere perceel is begroeid met Berken- en Vliegdennenbos waarin zich restanten vochtige heide bevinden.

Van de fauna is relatief weinig bekend. Gezien echter de verscheidenheid aan biotopen binnen het land goed kan er een gevarieerde fauna verwacht worden.

In de tweede wereldoorlog is het westelijke deel van het landgoed onderdeel van het vliegveld geweest. Daarvan resteren nog een aantal bunkerruïnes en bomkraters. De huidige zuidelijke grens van het landgoed vormt nu de begren­zing met het vliegveld. Door deze ligging treedt er een aanzienlijke geluids­hinder op het landgoed op.

 

De Postweg waaraan het landgoed ligt, was tot anderhalve eeuw geleden de drukste verkeersader van de regio. Wie vanuit Deventer naar Bentheim, Bielefeld of Berlijn wilde, ontkwam niet aan een tocht over de rulle zandweg. Postkoetsen reden dagelijks de route om reizigers en belangrijke berichten te vervoeren. Het tracé van de Postweg is tussen Oldenzaal en Hengelo grotendeels bewaard gebleven. Bij De Lutte ligt arboretum Poortbulten aan dezelfde oude verbindingsweg. 

Centraal op het landgoed bevindt zich boerderij 't Holthuis. De opstallen en vier woningen zijn eigendom gebleven van het fabrikantengeslacht Ledeboer. De Amerikaanse eiken aan de twee lanen hebben de eerste 110 jaar achter zich. 

 

Langs de kronkelige Deurningerbeek bevinden zich dekzandruggen die in gebruik zijn als bouwland. De essen zijn veelal omgeven door met oude eiken begroeide wallen. 

De verspreide graslanden blijven na regenperiodes lange tijd vochtig. Plaatselijk treedt kwel op door opstuwing van het grondwater boven ondoordringbare aardlagen. 

Het bos dateert grotendeels uit het begin van de vorige eeuw en is aangeplant als heideontginning. De variatie mag met eiken, berken maar ook grove den, larix en douglas plus hier en daar een vennetje, vrij groot genoemd worden. Botanisch de rijkste zone is te vinden langs de Deurningerbeek. Aan de waterkant groeien grootbloemige muur, valse salie en groot springzaad zowel als bosanemoon en look zonder look. Van een lagere orde zijn de opvallende levermosvegetaties. Op drassige plaatsen is soms elzenbroekbos ontstaan. 

Het naaldbos is in de afgelopen winter stevig uitgedund. Het beleid bestaat om het aandeel van de loofbomen geleidelijk te laten toenemen.

Bij het planten krijgt hier en daar een mispel of wilde appel een herkansing. Beide zijn van nature thuis op landgoederen zoals 't Holtkamp.

 

Tijdens de Tweede Wereldoorlog maakte het landgoed deel uit van de luchtbasis van Vliegveld Twente. Uit die tijd stammen de splinterboxen ter bescherming van de vliegtuigen. Via kilometers lange rolbanen zochten de toestellen beschutting tussen hoefijzervormige aarden wallen, die op 't Holthuis als monument bewaard zijn gebleven. Ook de vleermuizenkelder is een relict van de militairen. In de bunker op 't Holthuis hebben franjestaarten, grootoorvleermuizen en incidenteel een watervleermuis een veilig thuis gevonden.

 

 terug naar home pagina